Województwo podlaskie
Z Wikipedii
 |
 |
||||||||||||||||||
| Herb | Flaga | ||||||||||||||||||
.png) |
|||||||||||||||||||
| Siedziba wojewody Siedziba sejmiku |
 Białystok |
||||||||||||||||||
| Urząd Wojewódzki | Białystok, ul. Mickiewicza 3 |
||||||||||||||||||
| Wojewoda | Maciej Żywno | ||||||||||||||||||
| Urząd Marszałkowski | Białystok, ul. Wyszyńskiego 1 |
||||||||||||||||||
| Marszałek | Jarosław Dworzański | ||||||||||||||||||
| Powierzchnia | 20 187,01 km² | ||||||||||||||||||
| Ludność | 1 191 925 mieszk. (30 czerwca 2008) |
||||||||||||||||||
| Gęstość zaludnienia | 59,04 mieszk./km² | ||||||||||||||||||
| Urbanizacja | 59,5% | ||||||||||||||||||
| Tablica rejestracyjna | B | ||||||||||||||||||
| TERYT: 20 | Kod ISO: PL-PD | ||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||
| Podlaski Urząd Wojewódzki
ul. Mickiewicza 3 |
|||||||||||||||||||
| Oficjalna strona województwa podlaskiego | |||||||||||||||||||
Województwo podlaskie (biał. Padlaskaje vajavodstva, lit. Palenkės vaivadija) - jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw. Położone jest w północno-wschodniej części kraju, w geograficznym środku Europy. Przez jego środek przepływa Narew. Stolicą jest Białystok.
Utworzone w 1999 roku z województw poprzedniego podziału administracyjnego:
- białostockiego (w całości)
- łomżyńskiego (oprócz 5 zachodnich gmin powiatu ostrowskiego)
- suwalskiego (tylko gminy powiatów: augustowskiego, sejneńskiego i suwalskiego z miastem Suwałki)
Atutami tego województwa jest nieskażone środowisko, z fragmentami pierwotnej puszczy oraz unikalnymi rozlewiskami Biebrzy. Województwo ma charakter rolniczy, lecz coraz większą rolę zaczyna odgrywać turystyka.
Spis treści |
[edytuj] 
Geografia
| Dane szczegółowe | ||
| Wsie | 3272 | |
| Sołectwa | 3307 | |
| Gminy | 118 | |
| Miasta | 36 | |
| Powiaty | 17 | |
| Użytki rolne | 1 200 600 ha | |
| Gęstość dróg | 52,4 km/100 km² | |
| Dochód na mieszkańca |
1106 zł | |
| Stopa bezrobocia | 9,6% (czerwiec 2008) | |
[edytuj] Położenie
Województwo podlaskie znajduje się na terenie Niziny Podlaskiej, Pojezierza Suwalskiego i Niziny Mazowieckiej.
Województwo podlaskie graniczy z:
- Białorusią 260 km
- Litwą ok. 100 km
- województwem lubelskim
- województwem mazowieckim
- województwem warmińsko-mazurskim
[edytuj] Geografia historyczna
Obszar województwa podlaskiego nie pokrywa się z Podlasiem. Tworzy je:
- w 36% Podlasie
(większość powiatu białostockiego, powiat bielski, powiat hajnowski, powiat moniecki, część powiatu siemiatyckiego, część powiatu sokólskiego, powiat wysokomazowiecki)
- w 35% Pojaćwieska Suwalszczyzna
(powiat augustowski, część powiatu grajewskiego, część powiatu sokólskiego, powiat sejneński, powiat suwalski)
- w 20% Mazowsze ziemia łomżyńska
(część powiatu grajewskiego, powiat kolneński, powiat łomżyński, powiat zambrowski, zachodnia część powiatu białostockiego)
- w 7% Polesie
(część powiatu siemiatyckiego)
- w 1% Ruś Czarna
(część powiatu siemiatyckiego)
Ponadto nie zawiera ono 42% Podlasia - części na południe od Bugu (są to ziemie od Węgrowa po Międzyrzec Podlaski
[edytuj] Miasta
W województwie podlaskim jest 36 miast, w tym 3 miasta na prawach powiatów. Miasta zostały uszeregowane według liczby mieszkańców. Liczba ludności i powierzchnia wg. GUS z 31 grudnia 2005 r.
Białystok – 294.830 (102 km²)
Suwałki – 69.268 (65,50 km²)
Łomża – 63.819 (32,71 km²)
Augustów – 29.971 (80,93 km²)
Bielsk Podlaski – 26.893 (26,88 km²)
Zambrów – 22.782 (19,02 km²)
Grajewo – 22.718 (18,93 km²)
Hajnówka – 22.159 (21,29 km²)
Sokółka – 18.945 (18,61 km²)
Łapy – 16.611 (11,90 km²)
Siemiatycze – 15.178 (36,25 km²)
Kolno – 10.772 (25,08 km²)
Mońki – 10.461 (7,66 km²)
Czarna Białostocka – 9.611 (14,28 km²)
Wysokie Mazowieckie – 9.279 (15,24 km²)
Wasilków – 8.872 (28,15 km²)
Dąbrowa Białostocka – 6.165 (22,64 km²)
Sejny – 5.971 (4,49 km²)
Choroszcz – 5.424 (16,79 km²)
Ciechanowiec – 4.923 (26,01 km²)
Supraśl – 4.554 (5,68 km²)
Brańsk – 3.800 (32,43 km²)
Szczuczyn – 3.576 (13,23 km²)
Knyszyn – 2.851 (23,68 km²)
Lipsk – 2.500 (4,97 km²)
Stawiski – 2.455 (13,28 km²)
Zabłudów – 2.396 (14,30 km²)
Suchowola – 2.255 (25,95 km²)
Drohiczyn – 2.092 (15,68 km²)
Nowogród – 2.014 (20,55 km²)
Jedwabne – 1.908 (11,47 km²)
Tykocin – 1.906 (28,96 km²)
Goniądz – 1.903 (4,28 km²)
Rajgród – 1.677 (35,18 km²)
Kleszczele – 1.438 (46,71 km²)
Suraż – 980 (33,86 km²)
[edytuj] Podział administracyjny
Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny województwa podlaskiego.[edytuj] Demografia
Dane z 30 czerwca 2008 r.29:
| Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
| populacja | 1 191 925 | 100 | 611 131 | 51,3 | 580 794 | 48,7 |
| powierzchnia | 20 187,01 km² | |||||
| gęstość zaludnienia (mieszk./km²) |
59,04 | 30,27 | 28,77 | |||
[edytuj] Warunki naturalne
W rozległych lasach i puszczach (Puszcza Białowieska, Augustowska, Knyszyńska, Zielona), z których niektóre jako jedyne w Europie zachowały swój pierwotny charakter, można spotkać bogactwo unikatowej fauny i flory. Szata roślinna regionu jest niezwykle bogata i urozmaicona, co sprzyja bogactwu świata zwierząt. Spotkać tu można łosie, wilki, rysie i żubry żyjące w Puszczy Białowieskiej i Knyszyńskiej.
Krajobraz urozmaicony, ukształtowany na północy podczas zlodowacenia bałtyckiego, na pozostałym obszarze podczas zlodowacenia środkowopolskiego. Najwyższe wzniesienia występują na północy (Rowelska Góra - 298 m n.p.m.), gdzie dominuje krajobraz pagórkowaty pojezierny. Pojezierza: Zachodniosuwalskie, Wschodniosuwalskie, Ełckie) oraz sandrowy pojezierny (Równina Augustowska); w środkowej i południowej części przeważają równiny peryglacjalne (wysoczyzny: Kolneńska, Białostocka, Wysokomazowiecka, Drohiczyńska, Wzgórza Sokólskie, Międzyrzecze Łomżyńskie, Równina Bielska), urozmaicone wcinającymi się w nie kotlinami i dolinami rzek, na zachodzie leży skraj sandrowej Równiny Kurpiowskiej. Na powierzchni przeważają piaski, żwiry, gliny morenowe, a w dolinach i kotlinach rzek iły, piaski i torfy rzeczne.
Klimat w porównaniu z innymi regionami Polski jest bardziej surowy, a Suwałki, są nazywane "polskim biegunem zimna". Jest on pod silnym wpływem mas powietrza kontynentalnego; średnia roczna temperatura powietrza poniżej 7°C, w części północno-wschodniej poniżej 6,5°C. Jest to jeden z chłodniejszych obszarów w kraju (zimy najchłodniejsze w Polsce, poza górami, o temp. poniżej 5,5°C); amplitudy temperatur powyżej 23°C, większe niż przeciętne w kraju. Opady wynoszą średnio 550 mm na południu województwa, do 700 na północy. Z warunków klimatycznych wynika długi okres zalegania pokrywy śnieżnej (ponad 3 miesiące) oraz skrócony okres wegetacyjny roślin 190-205 dni.
Województwo podlaskie należy do najczystszych ekologicznie regionów Polski - najniższa emisja (poza województwem warmińsko-mazurskim) zanieczyszczeń pyłowych (5,4 tys. ton) i gazowych (23 tys. ton).
Bardzo niska gęstość zaludnienia 61 os./km², największe zaludnienie (poza miastami) w zachodniej i środkowej części województwa podlaskiego; w Białymstoku i okolicach mieszka 1/3 ludności; niższy od średniej krajowej stopień urbanizacji 57,8%; wyższy przyrost naturalny 1,2, ujemne saldo migracji (0,6);
Podlaskie jest województwem najbardziej zróżnicowanym w Polsce pod względem etnicznym i kulturowym. Od stuleci sąsiadują tu różne narodowości i wyznania. Poza ludnością polską mieszkają tu:
- Białorusini (ok. 48 tys.),
- Litwini (ok. 6 tys.),
- Tatarzy (ok. 0,5 tys.),
- Rosjanie,
- Ukraińcy,
- Romowie,
- Żydzi.
Występuje tu najliczniejsze w Polsce skupisko ludności prawosławnej (ok. 300 tys.), w Grabarce znajduje się ośrodek pielgrzymek prawosławnych (dane z 1999 roku).
Województwo podlaskie jest regionem o ogromnym, nie w pełni wykorzystanym, potencjale turystycznym (niska ilość miejsc noclegowych, brak infrastruktury). Małe miasteczka, ciekawe budowle, miejsca kultu religijnego oraz wspaniała przyroda tworzą klimat i niepowtarzalny urok województwa.
[edytuj] Ochrona przyrody
Ochroną prawną objęto blisko 40% powierzchni województwa. Szczególnym uznaniem cieszą się 4 podlaskie parki narodowe - najstarszy w Polsce Białowieski Park Narodowy, a także o największej powierzchni czyli Biebrzański Park Narodowy. Dwa pozostałe parki narodowe to wigierski i narwiański.
Ochrona przyrody i środowiska naturalnego w województwie podlaskim obejmuje także 3 parki krajobrazowe, 85 rezerwatów przyrody oraz 2051 pomników przyrody.
- Białowieski Park Narodowy
- Biebrzański Park Narodowy
- Narwiański Park Narodowy
- Wigierski Park Narodowy
- Suwalski Park Krajobrazowy
- Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej
- Łomżyński Park Krajobrazowy Doliny Narwi
87 rezerwatów przyrody oraz liczne obszary chronionego krajobrazu.
[edytuj] Transport
[edytuj] Drogowy
- 640
- 645
- 647
- 648
- 651
- 652
- 653
- 655
- 658
- 659
- 664
- 668
- 669
- 670
- 671
- 673
- 674
- 676
- 677
- 678
- 679
- 681
- 682
- 685
- 686
- 687
- 689
- 690
- 693
[edytuj] 
Zabytki
Ważniejsze zabytki województwa (do uzupełnienia).
Średniowiecze
- Katedra św. Michała Archanioła i Jana Chrzciciela w Łomży (1504-1526)
Renesans
- Ruiny zamku w Tykocinie (XV w.)
- Cmentarz żydowski w Tykocinie (XVI w.)
- Monaster Zwiastowania Najświętszej Marii Panny w Supraślu (XVI-XVIII w.)
Barok
- Klasztor dominikanów z kościołem Nawiedzenia NMP w Sejnach (1610-1619)
- Stary Kościół Farny w Białymstoku (1617-1626)
- Synagoga (1642) i Dom Talmudyczny w Tykocinie (XVIII w.)
- Klasztor karmelitów trzewiczkowych z kościołem Matki Bożej z Góry Karmel w Bielsku Podlaskim (poł. XVII w.)
- Zespół Pałacowo-Parkowy Branickich w Białymstoku (XVII-XVIII w.)
- Letnia rezydencja Branickich w Choroszczy (1752-1759)
- Kościół Świętej Trójcy w Tykocinie (1742-1750)
- Kościół Wniebowzięcia NMP w Siemiatyczach (1719-1727)
- Klasztor dominikanów z kościołem św. Jana Chrzciciela i św. Szczepana Męczennika w Choroszczy (poł. XVIII w.)
- Zespół klasztorny O.O. Kapucynów w Łomży (1770-1798)
- Ratusz w Bielsku Podlaskim (1977-1979)
- Pałac w Pawłowiczch koło Sokółki
- Synagoga w Orli
- Klasztor Bernardynów w Tykocinie (1771-1791)
Klasycyzm
- Bazylika pw. Narodzenia NMP i św. Mikołaja w Bielsku Podlaskim (1780)
- Sobór św. Mikołaja w Białymstoku (1843-1846)
- Kościół św. Anny w Kolnie (1834-1839)
- Konkatedra św. Aleksandra w Suwałkach (1825)
- Kościół św. Antoniego w Sokółce (1848)
- Cmentarz Katedralny w Łomży
Wiek XIX
- Pałac Lubomirskich w Białymstoku (II poł. XIX w.)
- Pałac Hasbacha w Białymstoku (koniec XIX w.)
- Zespół pałacowo-parkowy Buchholtzów w Supraślu (1892-1903)
- Zespół fabryczny Beckera w Białymstoku (XIX/XX)
- Zespół klasztorny SS. Benedyktynek w Łomży (1863 r.)
- Kościół Wniebowzięcia NMP w Łomży (1877 r.)
- Kościół Trójcy Przenajświętszej w Zambrowie (1879 r.)
- Kościół Trójcy Przenajświętszej w Grajewie (1882 r.)
- Kościół św. Jana Chrzciciela w Wysokiem Mazowieckim (1888 r.)
- Gmach Seminarium w Łomży (1866 r.)
- Ratusz w Łomży (1822-23)
- Liczne zabytki przy ul Dwornej w Łomży
- Dwór w Wojnówce
Wiek XX
- Bazylika Wniebowzięcia NMP w Białymstoku (1900-1905, neogotycka)
- Kościół św. Wojciecha w Białymstoku (1906-1912, neoromański)
- Kościół św. Rocha w Białymstoku (1926-1947, modernistyczny)
- Kościół Najświętszego Serca Jezusowego w Augustowie (1905-1911, eklektyczny)
- Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej i Świętego Kazimierza w Mońkach (1921-1935, neobarokowy)
- Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Łapach (1918-1927, neoromański}
- Twierdza w Osowcu.
[edytuj] 
Nauka i oświata
[edytuj] Państwowe uczelnie wyższe
- Uniwersytet w Białymstoku
- Politechnika Białostocka
- Uniwersytet Medyczny w Białymstoku (Akademia Medyczna w Białymstoku - do 21.03.2008r.)
- Państwowa Wyższa Szkoła Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży
- Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach
[edytuj] Niepubliczne uczelnie wyższe
- Wyższa szkoła Menedżerska
- Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku
- Wyższa Szkoła Administracji Publicznej w Białymstoku
- Niepaństwowa Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Białymstoku
- Wyższa Szkoła Kosmetologii i Ochrony Zdrowia w Białymstoku
- Wyższa Szkoła Matematyki i Informatyki Użytkowej w Białymstoku
- Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania w Białymstoku w Białymstoku
- Wyższa Szkoła Agrobiznesu w Łomży
- Wyższa Szkoła Zarządzania i Przedsiębiorczości im. B. Jańskiego w Łomży
- Nadbużańska Szkoła Wyższa w Siemiatyczach
- Wyższa Szkoła Wychowania Fizycznego i Turystyki w Supraślu
- Wyższa Szkoła Suwalsko-Mazurska w Suwałkach
- Wyższa Szkoła Służby Społecznej im. ks. F. Blachnickiego w Suwałkach
[edytuj] Seminaria duchowne
- Archidiecezjalne Wyższe Seminarium Duchowne w Białymstoku
- Wyższe Seminarium Duchowne w Drohiczynie
- Wyższe Seminarium Duchowne w Łomży
[edytuj] Historia
Województwo podlaskie, jakkolwiek w niewielkim stopniu pokrywało się z aktualnym obszarem, istniało pod tą nazwą także w latach 1513-1795 (Województwo podlaskie (I Rzeczpospolita)) i 1816-1837. Poniżej jednostki administracyjne istniejące dawniej na obszarze aktualnego województwa podlaskiego.
[edytuj] Wiek XX
Polska Rzeczpospolita Ludowa / III Rzeczpospolita
II wojna światowa
- Bezirk Bialystok (1941-1945)
- Obwód białostocki (BSRR) (1939-1945)
II Rzeczpospolita
I wojna światowa
- Ober-Ost,Bialystok-Grodno District (1915-1919)
[edytuj] Wiek XIX
Imperium rosyjskiego
- Gubernia grodzieńska (1842-1915)
- Obwód białostocki (Rosja) (1807-1842)
Królestwo Polskie (kongresowe)
Królestwo Prus
- Prusy Nowowschodnie (1795-1807)
[edytuj] Wiek XVI - Wiek XVIII
I Rzeczypospolitej
[edytuj] Wiek XII - Wiek XV
Wielkiego Księstwa Litewskiego
Królestwa Polskiego
Księstwo Halicko-Wołyńskie
[edytuj] Wiek X
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Wrota Podlasia - Podlaski Portal Informacyjny - oficjalny portal Województwa Podlaskiego - prowadzony przez Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego
Miasta na prawach powiatu: Białystok • Łomża • Suwałki
Powiaty: augustowski • białostocki • bielski • grajewski • hajnowski • kolneński • łomżyński • moniecki • sejneński • siemiatycki • sokólski • suwalski • wysokomazowiecki • zambrowski
|
|||||||
| Szwecja: Parlament ratyfikował Traktat Lizboński |
|
Szwedzki parlament (Riksdag) zdecydowaną większością głosów ratyfikował w czwartek unijny Traktat Lizboński.
|
| Segolene Royal prowadzi po pierwszej turze |
|
Była kandydatka w wyborach prezydenckich Segolene Royal wygrała pierwszą turę wyborów na nowego lidera francuskich socjalistów - głoszą oficjalne wyniki głosowania podane w nocy z czwartku na piątek. W drugiej turze Royal zmierzy się z mer Lille Martine Aubry.
|
| Pakistan: Talibowie grożą atakami na cudzoziemców |
|
Pakistański rząd wystąpił w piątek z kolejnym ostrym protestem przeciwko akcjom sił amerykańskich na pograniczu. Jednocześnie miejscowi talibowie zagrozili atakowaniem - w odwecie - cudzoziemców w Pakistanie.
|
| Wietnam zamierza zaostrzyć kontrolę urodzeń |
|
Władze Wietnamu zamierzają zaostrzyć kontrolę urodzeń w kraju, ograniczając liczbę dzieci do dwojga w rodzinie - wynika z informacji miejscowych mediów.
|
| Pomyliła datę, grożą jej trzy lata więzienia |
|
Policjanci kryminalni wpadli na trop oszustwa popełnionego przez 52-letnią poznaniankę. Kobieta zgłosiła kradzież swojego samochodu, ale podała nieprawdziwą datę zdarzenia, bo wcześniej nie miała czasu zawiadomić policji. Za wprowadzenie w błąd "organów ścigania" grożą jej trzy lata więzienia!
|