Plazma kwarkowo-gluonowa
Z Wikipedii
Plazma kwarkowo-gluonowa (QGP z ang. Quark-Gluon Plasma) to stan materii jądrowej występujący przy wysokich temperaturach i dużej gęstości materii. Jest to mieszanina swobodnych kwarków i gluonów. Materia w takim stanie występowała w początkowym okresie po Wielkim Wybuchu. Obecnie przypuszcza się, że plazma kwarkowo-gluonowa występuje w niektórych rodzajach gwiazd (w tzw. gwiazdach kwarkowych).
Przypuszcza się, że QGP może powstać w zderzeniach jąder atomowych o bardzo wielkiej energii.
Plazma kwarkowo-gluonowa stanowiąca układ kwarków i gluonów oddziałuje silnie ze sobą, w następstwie czego powstaje później po jej stygnięciu tzw. gaz hadronowy czyli przejście kwarków i gluonów w neutralne hadrony. W wyniku szybkiego rozszerzania plazmy następuje zwiększenie jej objętości i spadek temperatury.
Eksperymenty przeprowadzane w laboratorium z wysokoenergetycznymi jądrami mogłyby prowadzić do odtworzenia w akceleratorach, w mikroskali, warunków Wielkiego Wybuchu. Od ponad 10 lat prowadzone są w Europejskim Ośrodku Badań Jądrowych CERN koło Genewy eksperymenty z wiązkami jąder atomowych przyspieszanych do energii 200 GeV/nukleon w synchrotronie SPS.
Na razie dostrzeżono pewne symptomy tworzenia się plazmy kwarkowo-gluonowej, ale ze szczegółowymi badaniami w CERN-ie trzeba będzie poczekać na przeprowadzenie testów za pomocą akceleratora LHC.
W akceleratorze LHC jony ołowiu będą ze sobą wzajemnie zderzane przy energiach 300 krotnie większych od tych osiąganych w obecnych eksperymentach. Fizycy teoretycy przypuszczają, że takie energie będą wystarczające do stworzenia plazmy kwarkowo-gluonowej. Korzystając z budowanego obecnie detektora ALICE, dokładnie będzie można zbadać jej właściwości, co pozwoli zweryfikować Model Standardowy.
[edytuj] Historia
Po raz pierwszy w 1978 roku Shuryak używa nazwy plazma kwarkowo-gluonowa (QGP), (Yad. Fiz. 28 (1978) 796).
W 1995 akceleratorze SPS przyspieszano jądra ołowiu do energii 158 GeV/nukleon i zarejestrowano zderzenia jąder w detektorze.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Plazma kwarkowo-gluonowa Instytut Fizyki Jądrowej PAN (pl)
- Plazma kwarkowo-gluonowa Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego (pl)
- Plazma kwarkowo-gluonowa bryk.pl (pl)
- Poszukiwanie plazmy kwarkowo gluonowej Instytut Fizyki Jądrowej PAN (pl)
| Kraków: Obława na włamywaczy |
|
Policja zatrzymała jednego z mężczyzn który - wraz ze wspólnikami - po dokonaniu włamania, w trakcie ucieczki potrącił samochodem policjanta.
|
| Kraków: Obława na włamywaczy, jeden zatrzymany |
|
Policja zatrzymała jednego z mężczyzn który - wraz ze wspólnikami - po dokonaniu włamania, w trakcie ucieczki potrącił samochodem policjanta.
|
| PiS uda się odwołać marszałka Komorowskiego? |
|
Tolerowanie brutalizacji życia publicznego, nieprzestrzeganie praw opozycji i zwyczajów parlamentarnych, związki z b. WSI - to zarzuty PiS pod adresem Bronisława Komorowskiego (PO). Według szefa PiS Jarosława Kaczyńskiego, polityk PO nie nadaje się na marszałka Sejmu. Komorowskiego bronił Stefan Niesiołowski.
|
| Umoralniające kazanie zamiast mandatu |
|
Prawosławni duchowni w obwodzie penzeńskim (w środkowej części Powołża) uczestniczą w patrolach milicji drogowej, by wspomóc funkcjonariuszy w skłanianiu kierowców do przestrzegania przepisów drogowych - informuje dziennik "Nowyje Izwiestija".
|
| Jest zażalenie na decyzję prokuratury ws. Palikota |
|
Szef Kancelarii Prezydenta Piotr Kownacki powiedział, że zostało już złożone zażalenie na umorzenie przez prokuraturę śledztwa dotyczącego wypowiedzi posła PO Janusza Palikota, który powiedział, że uważa prezydenta Lecha Kaczyńskiego "za chama".
|