Portal:Rumunia
Z Wikipedii
Rumunia w Polskiej Wikipedii
Rumunia (rum. România) to państwo w południowo-wschodniej części Europy. Graniczy z Mołdawią i Ukrainą na północnym wschodzie, z Węgrami na zachodzie oraz z Serbią i Bułgarią wzdłuż Dunaju (rum. râul Dunăre). Rumunia posiada dostęp do Morza Czarnego dzięki wybrzeżom Dobrudży. W centrum kraju znajduje się znaczna część Karpat.
1 stycznia 2007 Rumunia, wraz z sąsiadującą z nią Bułgarią, dołączyła do Unii Europejskiej.
Artykuł miesiąca
Căile Ferate Române (Koleje Rumuńskie, skrót CFR) to oficjalna nazwa rumuńskich kolei państwowych. Spółka zarządza czwartą co do wielkości siecią w Europie pod względem przewozu pasażerów i towarów. Zarząd spółki mieści się w Bukareszcie, CFR posiada również oddziały terenowe w Klużu, Krajowie, Jassach, Gałaczu i Braszowie.
Podział terytorialny
regiony rozwoju (8, utworzone w roku 1998) - judeţe (41, jednostka znana od XIV wieku) - miasta wydzielone (104) - gminy (2686)
Podział historyczny:
Historia
Główne artykuły: Dacja - Dacja rzymska - Wczesne średniowiecze - Późne średniowiecze - Odrodzenie narodowe - Królestwo Rumunii - II wojna światowa - Rumuńska Republika Ludowa - Rumunia po roku 1989
Władcy: Neagoe Basarab - Şerban Cantacuzino - Karol I - Karol II - Aleksander Jan Cuza - Ferdynand I - Stefan Wielki - Aleksander I Aldea - Alexandru Suţu - Constantin Brâncoveanu - Dan I - Dan II - Gheorghe Ghica - Mateusz Basarab - Michał Waleczny - Mircza Stary - Mircza II - Mircza III - Mojżesz (Moise Vodă) - Mikołaj Aleksander - Radu I - Radu II Praznaglava - Samuel von Brukenthal - Vlad I Uzurpator - Vlad VI Topielec - Vlad VII Vintilă - Vlad Ţepeş - Tudor Vladimirescu - Władysław II Dan - Decebal - Radu Piękny - Jerzy I Rakoczy - Jerzy II Rakoczy - Mihail Kogălniceanu
Politycy: Armand Călinescu - Nicolae Ceauşescu - Victor Ciorbea - Corneliu Coposu - Corneliu Zelea Codreanu - Emil Constantinescu - Ion Duca - Gheorghe Gheorghiu-Dej - Ion Ghica - Ion Iliescu - Mugur Isărescu - Vasile Luca - Ion Gheorghe Maurer - Alexandru Moghioroş - Adrian Năstase - Ana Pauker - Ion Antonescu - Lucreţiu Patrăşcanu - Michał I - Petre Roman - Theodor Stolojan - Corneliu Vadim Tudor - Nicolae Văcăroiu - Radu Vasile - Traian Băsescu
Inne hasła: Księstwo Siedmiogrodzkie - Mała Ententa - Most Przyjaźni - Rewolucja w Rumunii - rumuńska wojna o niepodległość - strajk w zakładach Griviţa - Székelyföld (Szeklerszczyzna) - Wielka Rumunia - Węgierski Okręg Autonomiczny
Listy: królowie Rumunii - hospodarowie Mołdawii - hospodarowie Wołoszczyzny
Geografia
Główne miasta: Bukareszt - Jassy - Kluż-Napoka - Timişoara - Konstanca - Krajowa - Gałacz - Braszów - Ploeszti - Braiła - Oradea - Bacău - Arad - Piteşti - Sybin - Târgu Mureş - Baia Mare - Buzău - Satu Mare - Botoszany - Râmnicu Vâlcea - Suczawa - Piatra Neamţ - Drobeta-Turnu Severin - Focşani - Târgu Jiu - Tulcza - Târgovişte - Reşiţa - Bistriţa - Slatina - Hunedoara - Vaslui - Călăraşi - Giurgiu - Roman
Główne rzeki: Ardżesz - Arieş - Bârlad - Bârsa - Bistriţa - Cerna - Cibin - Cisa - Dunaj - Geoagiu - Ialomiţa - Jiu - Moldova - Mureş - Olt - Prut - Râul Negru - Siret - Sebeş - Someş - Strei - Târgului - Târnava - Târnava Mare - Târnava Mică - Vişeu
Krainy fizycznogeograficzne: Delta Dunaju - Góry Banackie - Góry Făgăraş - Góry Rodna - Karpaty - Predeal - Prislop - Wyżyna Transylwańska
Szczyty: Curcubăta - Moldoveanu
Ochrona przyrody: rumuńskie Parki Narodowe
Gospodarka
Transport: autostrady w Rumunii - Căile Ferate Române - Tarom - transport w Rumunii
Gospodarka Rumunii: lej rumuński
Firmy mające siedziby w Rumunii: Angst - Billa - Dacia - La Forumi - MediaPro - Orange Romania - Televiziunea Română - Ursus - Vodafone-Connex GSM
Zalążek miesiąca
Kriszana (rum. Crişana) to region historyczny w zachodniej części Rumunii, niekiedy uznawany za część Transylwanii. Leży na terenie okręgów Bihor i Arad. Główne miasta to Oradea, Arad i Salonta. Zamieszkuje ją oprócz Rumunów liczna mniejszość węgierska.
Kultura i język
Symbole narodowe: flaga Rumunii - herb Rumunii - hymn Rumunii
Język: język rumuński - języki wschodnioromańskie - język mołdawski - język węgierski - język niemiecki - język rosyjski - romanofonia - dialekty rumuńskie
Uniwersytety: Uniwersytet Bukaresztański - Uniwersytet Nauk Przyrodniczych i Weterynarii w Bukareszcie - Uniwersytet Babeş-Bolyai w Klużu-Napoce - Uniwersytet w Jassach - Uniwersytet w Krajowie
Religia i święta: prawosławie - katolicyzm - grekokatolicyzm - protestantyzm - baptyzm - islam - święta religijne w Rumunii - święta narodowe w Rumunii
Artyści, poeci, muzycy: Wasyl Alecsandri - Corneliu Baba - Wiktor Brauner - Constantin Brâncuşi - Paul Celan - Maria Cebotari - Alexandru Ciucurencu - Henri Catargi - Sergiu Celibidache - Horia Damian - George Dima - Mihai Eminescu - George Enescu - Karol Filtsch - Alexandru Phoebus - Nicolae Grecu- Nicolae Grigorescu - Marcel Janco - Alexandru Istrati - Iosif Isser - Eugène Ionesco - Alexandra Maria Lara - Dinu Lipatti - Ştefan Luchian - M.H.Maxy - Peter Maffay - Gellu Naum - Georg Maurer - Oskar Pastior - Ion Pacea - Theodor Palady - Gheorghe Petraşcu - Aurel Popp - Ciprian Porumbescu - Camil Ressu - Matei Tamforea - Mattis Teutsch - Nicolae Tonitza - Tristan Tzara - Anatol Vieru - Aglaja Veteranyi
Pisarze, historycy: Erhard Andrée - Wolf von Aichelburg - Nicolae Bălcescu - Emil Cioran - Ion Budai-Deleanu - Dimitrie Cantemir - Miron Costin - Constantin Daicoviciu - Hans Bergel - Mircea Eliade - Constantin Giurescu - Dimitrie Gusti - Bogdan Petriceicu Haşdeu - Nicolae Iorga - Samuel Micu-Klein - Mihail Kogălniceanu - August Treboniu Laurian - Ion Neculce - Oskar Paulini - Vasile Pîrvan - Mihail Sadoveanu
Główne mniejszości narodowe: Niemcy - Węgrzy - Serbowie - Szeklerzy - Żydzi - Romowie
Kulinaria: kuchnia rumuńska - wina rumuńskie
Media
Państwowe stacje telewizyjne: TVR 1 - TVR 2 - TVR International - TVR Cultural - TVR Cluj - TVR Jassy - TVR Krajowa - TVR Timişoara
Komercyjne stacje telewizyjne: Acasă - Antena 1 - Antena 3 - Antena 4 - Euforia TV - Atomic TV - B1 TV - DDTV - Etno TV - Favorit TV - Flux TV - MTV România - N24 - Naţional TV - OTV - Partener TV - Pro TV - Pro TV Internaţional - Pro Cinema - Prima TV - Realitatea TV - Senso - Taraf TV - TeleShop 24 - Telesport - TV K Lumea - TV Sport - TVRM - U TV
Informacje techniczne
Jak można pomóc?
Wystarczy, że napiszesz bądź uzupełnisz jakikolwiek artykuł związany z Rumunią. Każda pomoc się przyda - dużo zostało do zrobienia!
Wskazówki edycyjne i inne: jak napisać doskonały artykuł - linki wewnętrzne - poradnik autora Wikipedii - prawa autorskie
Zalążki artykułów oznaczaj jako {{Stub}}.
|
||||||||
| Kraków: Obława na włamywaczy |
|
Policja zatrzymała jednego z mężczyzn który - wraz ze wspólnikami - po dokonaniu włamania, w trakcie ucieczki potrącił samochodem policjanta.
|
| Kraków: Obława na włamywaczy, jeden zatrzymany |
|
Policja zatrzymała jednego z mężczyzn który - wraz ze wspólnikami - po dokonaniu włamania, w trakcie ucieczki potrącił samochodem policjanta.
|
| PiS uda się odwołać marszałka Komorowskiego? |
|
Tolerowanie brutalizacji życia publicznego, nieprzestrzeganie praw opozycji i zwyczajów parlamentarnych, związki z b. WSI - to zarzuty PiS pod adresem Bronisława Komorowskiego (PO). Według szefa PiS Jarosława Kaczyńskiego, polityk PO nie nadaje się na marszałka Sejmu. Komorowskiego bronił Stefan Niesiołowski.
|
| Umoralniające kazanie zamiast mandatu |
|
Prawosławni duchowni w obwodzie penzeńskim (w środkowej części Powołża) uczestniczą w patrolach milicji drogowej, by wspomóc funkcjonariuszy w skłanianiu kierowców do przestrzegania przepisów drogowych - informuje dziennik "Nowyje Izwiestija".
|
| Jest zażalenie na decyzję prokuratury ws. Palikota |
|
Szef Kancelarii Prezydenta Piotr Kownacki powiedział, że zostało już złożone zażalenie na umorzenie przez prokuraturę śledztwa dotyczącego wypowiedzi posła PO Janusza Palikota, który powiedział, że uważa prezydenta Lecha Kaczyńskiego "za chama".
|