Gwinea Bissau
Z Wikipedii
Gwinea Bissau (Guiné-Bissau, Republika Gwinei Bissau - Repùblica da Guiné-Bissau) – państwo w zachodniej Afryce, nad Oceanem Atlantyckim. Graniczy z Senegalem i Gwineą. Do Gwinei Bissau należą również liczne przybrzeżne wyspy, z których największe skupione są w Archipelagu Bijagós.
| Repùblica da Guiné-Bissau Republika Gwinei Bissau |
|||||
|
|||||
| Dewiza: (port.) Unidade, Luta, Progresso (Jedność, Walka, Postęp) |
|||||
| Hymn: Esta é a Nossa Pátrai Bem Amada | |||||
 |
|||||
| Język urzędowy | portugalski | ||||
| Stolica | Bissau | ||||
| Ustrój polityczny | republika | ||||
| Głowa państwa | prezydent João Bernardo Vieira |
||||
| Szef rządu | premier Carlos Correia | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe |
133. na świecie 36 120 km² 12% |
||||
| Liczba ludności (2007) • całkowita • gęstość zaludnienia |
150. na świecie 1 475 000▲ 41 osób/km² |
||||
| Jednostka monetarna | frank CFA (XOF) | ||||
| Niepodległość • proklamowana • uznana |
od Portugalii 24 września 1973 10 września 1974 |
||||
| Strefa czasowa | UTC ±0 | ||||
| Kod ISO 3166 | GW | ||||
| Domena internetowa | .gw | ||||
| Kod samochodowy | GNB | ||||
| Kod telefoniczny | +245 | ||||
 |
|||||
Spis treści |
[edytuj] Geografia
Kraj zdecydowanie nizinny. Najwyższy punkt sięga zaledwie 300 m n.p.m. Obszary przybrzeżne o charakterze bagiennym, wnętrze kraju zajmuje sawanna. U wybrzeży położona jest grupa wysp Bijagos.
[edytuj] Historia
W czasach średniowiecza na terytorium dzisiejszej Gwinei Bissau znajdowało się królestwo Gabu, będące częścią Imperium Mali. Królestwo przetrwało częściowo aż do XVIII w. Wybrzeże Gwinei Bissau i okoliczne wyspy należały do pierwszych skolonizowanych przez Europejczyków obszarów. Portugalczycy dotarli tu już w 1446. W XVII wieku ziemie te stały się ośrodkiem ożywionego handlu niewolnikami. Obszar Gwinei Bissau znalazł się w kręgu wpływów portugalskich, ale pretensje do niego rościły w różnych okresach także Francja i Wielka Brytania.W latach 1908-1915 został stłumiony bunt miejscowej ludności.W 1954 Gwinea Bissau otrzymała status prowincji zamorskiej Portugalii.
Rebelia, którą w 1961 roku rozpoczęła Afrykańska Partia Niepodległości Gwinei i Wysp Zielonego Przylądka (PAIGC) doprowadziła do jednostronnego ogłoszenia niepodległości 24 września 1973, potwierdzonej na fali przemian w Portugalii 10 września 1974. Lata 1980-1984 to okres rządów Rady Rewolucyjnej. Pierwsze wybory wielopartyjne przeprowadzone zostały w 1994 roku. Powstanie wojskowych w 1998 roku zburzyło kruchy porządek w państwie, doprowadzając do tragicznej w skutkach wojny domowej. Kolejne wybory przeprowadzono w 2000 roku. Prezydentem został Kumba Ialá. We wrześniu 2003 miał miejsce wojskowy zamach stanu. Ialá został aresztowany. Przywódcy zamachu argumentowali ten krok koniecznością przywrócenia porządku konstytucyjnego. Kilkakrotnie przekładane wybory były przeprowadzone w kwietniu 2004. W październiku 2004 miał miejsce kolejny bunt wojskowych.
[edytuj] Ustrój polityczny
Republika wielopartyjna. Prezydent kraju wybierany jest w wyborach powszechnych na pięcioletnią kadencję. W porozumieniu z przedstawicielami rządzących partii mianuje premiera. Władzę ustawodawczą sprawuje stuosobowy jednoizbowy parlament - Narodowe Zgromadzenie Ludowe (Assembleia Nacional Popular).
[edytuj] Podział administracyjny
Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny Gwinei Bissau.Państwo podzielone jest na dziewięć regionów (port. regiões):
[edytuj] Gospodarka
Gwinea Bissau należy do grona najbiedniejszych państw świata. Oparta na rolnictwie i rybołówstwie gospodarka została zniszczona przez trwającą w latach 1998-1999 wojnę domową. Gwinea Bissau, z długiem zagranicznym sięgającym prawie miliarda dolarów, korzysta z programu dostosowania strukturalnego Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Najważniejszymi produktami eksportowymi są orzechy nerkowca (6 miejsce na świecie) i orzeszki ziemne. Pewne znaczenie posiada również przemysł drzewny. Od kilkunastu miesięcy Gwinea Bissau jest miejscem działania kokainowych karteli Kolumbijskich. Sprzyja temu dogodne położenie a przede wszystkim powszechna korupcja i związana z tym bieda.
[edytuj] Demografia
Dane można znaleźć na w CIA Factbook [1]
[edytuj] Kultura
Podstawowe informacje o kulturze i odsyłacz do artykuły o kulturze kraju
Algieria • Angola • Benin • Botswana • Burkina Faso • Burundi • Czad • Demokratyczna Republika Konga • Dżibuti • Egipt • Erytrea • Etiopia • Gabon • Gambia • Ghana • Gwinea • Gwinea Bissau • Gwinea Równikowa • Kamerun • Kenia • Komory • Kongo • Lesotho • Liberia • Libia • Madagaskar • Malawi • Mali • Maroko • Mauretania • Mauritius • Mozambik • Namibia • Niger • Nigeria • Republika Południowej Afryki • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Senegal • Seszele • Sierra Leone • Somalia • Suazi • Sudan • Tanzania • Togo • Tunezja • Uganda • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Świętego Tomasza i Książęca • Zambia • Zimbabwe
Terytoria zależne
Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego • Majotta • Reunion • Święta Helena
Państwa nieuznawane na arenie międzynarodowej
Sahara Zachodnia • Somaliland
Integralne części państw położonych poza Afryką
Ceuta (część Hiszpanii) • Isla de Alborán (część Hiszpanii) • Isla del Perejil (część Hiszpanii) • Islas Chafarinas (część Hiszpanii) • Madera (część Portugalii) • Melilla (część Hiszpanii) • Peñón de Alhucemas (część Hiszpanii) • Peñón de Vélez de la Gomera (część Hiszpanii) • Sokotra (część Jemenu) • Wyspy Kanaryjskie (część Hiszpanii) • Wyspy Rozproszone (część Francuskich Terytoriów Południowych i Antarktycznych) • Wyspy Selvagens (część Portugalii)
|
|||||||||||||
Algieria · Angola · Benin · Botswana · Burkina Faso · Burundi · Czad · Demokratyczna Republika Konga · Dżibuti · Egipt · Erytrea · Etiopia · Gabon · Gambia · Ghana · Gwinea · Gwinea Bissau · Gwinea Równikowa · Kamerun · Kenia · Komory · Kongo · Lesotho · Liberia · Libia · Madagaskar · Malawi · Mali · Mauretania · Mauritius · Mozambik · Namibia · Niger · Nigeria · Republika Południowej Afryki · Republika Środkowoafrykańska · Republika Zielonego Przylądka · Rwanda · Sahara Zachodnia · Senegal · Seszele · Sierra Leone · Somalia · Suazi · Sudan · Tanzania · Togo · Tunezja · Uganda · Wybrzeże Kości Słoniowej · Wyspy Świętego Tomasza i Książęca · Zambia · Zimbabwe
Benin · Burkina Faso · Gambia · Ghana · Gwinea · Gwinea Bissau · Liberia · Mali · Niger · Nigeria · Republika Zielonego Przylądka · Senegal · Sierra Leone · Togo · Wyspy Świętego Tomasza i Książęca
Zachodnioafrykański frank CFA: Benin · Burkina Faso · Gwinea Bissau · Mali · Niger · Senegal · Togo · Wybrzeże Kości Słoniowej
Środkowoafrykański frank CFA: Czad · Gabon · Gwinea Równikowa · Kamerun · Kongo · Republika Środkowoafrykańska
| Język francuski |
Francja • Haiti • Monako • Senegal • Wybrzeże Kości Słoniowej |
 |
| Język hiszpański |
Argentyna • Dominikana • Ekwador • Filipiny • Gwatemala • Hiszpania • Honduras • Kolumbia • Kostaryka • Kuba • Meksyk • Nikaragua • Panama • Paragwaj • Peru • Urugwaj • Wenezuela |
|
| Język kataloński | ||
| Język portugalski |
Angola • Brazylia • Gwinea Bissau • Mozambik • Portugalia • Republika Zielonego Przylądka • Timor Wschodni • Wyspy Świętego Tomasza i Książęca |
|
| Język rumuński | ||
| Język włoski |
Albania • Angola • Antigua i Barbuda • Arabia Saudyjska • Argentyna • Armenia • Australia • Bahrajn • Bangladesz • Barbados • Belize • Benin • Birma • Boliwia • Botswana • Brazylia • Brunei • Burkina Faso • Burundi • Chile • Chiny • Chorwacja • Czad • Demokratyczna Republika Konga • Dominika • Dominikana • Dżibuti • Egipt • Ekwador • Fidżi • Filipiny • Gabon • Gambia • Ghana • Grenada • Gruzja • Gujana • Gwatemala • Gwinea • Gwinea Bissau • Haiti • Honduras • Hongkong • Indie • Indonezja • Islandia • Izrael • Jamajka • Japonia • Jordania • Kambodża • Kamerun • Kanada • Katar • Kenia • Kirgistan • Kolumbia • Kongo • Korea Południowa • Kostaryka • Kuba • Kuwejt • Lesotho • Liechtenstein • Macedonia • Madagaskar • Makau • Malawi • Malediwy • Malezja • Mali • Maroko • Mauretania • Mauritius • Meksyk • Mołdawia • Mongolia • Mozambik • Namibia • Nepal • Niger • Nigeria • Nikaragua • Norwegia • Nowa Zelandia • Oman • Pakistan • Panama • Papua-Nowa Gwinea • Paragwaj • Peru • Republika Chińska • Republika Południowej Afryki • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Saint Kitts i Nevis • Saint Lucia • Saint Vincent i Grenadyny • Salwador • Senegal • Sierra Leone • Singapur • Sri Lanka • Stany Zjednoczone • Suazi • Surinam • Szwajcaria • Tanzania • Tajlandia • Togo • Tonga • Trynidad i Tobago • Tunezja • Turcja • Uganda • Ukraina • Urugwaj • Wenezuela • Wietnam • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Salomona • Zambia • Zimbabwe • Zjednoczone Emiraty Arabskie • Wspólnota Europejska w tym poszczególne kraje członkowskie: Austria • Belgia • Bułgaria • Cypr • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Malta • Niemcy • Polska • Portugalia • Rumunia • Słowacja • Słowenia • Szwecja • Węgry • Wielka Brytania • Włochy
| Dzięki księdze rozpoznano szczątki Kopernika |
|
Znalezione we Fromborku szczątki należą do Mikołaja Kopernika. Udało się to ustalić dzięki księdze, która przez lata była w posiadaniu astronoma -dowiedziała się TVP Info. Naukowcy porównali materiał genetyczny znajdujący się w książce ze szczątkami i uzyskali pozytywny efekt.
|
| "Kraj z bazami NATO nie jest obiektem napaści" |
|
W wystąpieniu w Atlantic Council of the United States w środę przebywający z wizytą w USA szef MSZ Radosław Sikorski wyraził nadzieję, że administracja prezydenta Baracka Obamy będzie umacniać sojusz transatlantycki i nie zmniejszy amerykańskiej obecności wojskowej w Europie.
|
| Śląsk: Silny wstrząs w kopalni. Ewakuacja górników |
|
Do silnego podziemnego wstrząsu doszło w środę po południu w kopalni "Rydułtowy-Anna" w Rydułtowach. Ze strefy zagrożenia wycofano blisko 240 górników, nikomu nic się nie stało.
|
| Skarga Polaków na artykuł w "Timesie" oddalona |
|
Brytyjska niezależna komisja rozpatrująca skargi na prasę (PCC - Press Complaints Commission) oddaliła skargę największej organizacji polonijnej w W.Brytanii - Zjednoczenia Polskiego - na obraźliwy wobec Polaków artykuł publicysty Gilesa Corena zamieszczony w "Timesie" 26 lipca br.
|
| W ciągu 11 miesięcy schudł ponad 60 kg. Po co? |
|
Mieszkaniec amerykańskiego stanu Maine dokonał niemałego wyczynu - w ciągu 11 miesięcy schudł o 63,5 kg, by móc wstąpić do Korpusu Piechoty Morskiej (Marines) - piszą w środę witryny internetowe.
|