Archibald Primrose, 5. hrabia Rosebery - Wiki

Archibald Primrose, 5. hrabia Rosebery

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Lord Rosebery
Data i miejsce urodzenia 7 maja 1847
Londyn
Data i miejsce śmierci 21 maja 1929
Epsom
Flaga Wielkiej Brytanii Premier Wielkiej Brytanii
Okres urzędowania od 5 marca 1894
do 22 czerwca 1895
Przynależność polityczna Partia Liberalna
Poprzednik William Ewart Gladstone
Następca Lord Salisbury

Archibald Philip Primrose, 5. hrabia Rosebery KG (ur. 7 maja 1847 w Londynie, zm. 21 maja 1929 w Epsom, Surrey) - premier Wielkiej Brytanii w latach 1894-1895. Polityk Partii Liberalnej. Objął urząd po rezygnacji Gladstone'a. Wcześniej był ministrem spraw zagranicznych w jego gabinetach w latach 1886 r. i w latach 1892-1894.

Spis treści

[edytuj] Wczesne lata życia

Był jedynym synem Archibalda Primrose'a, lorda Dalmeny (syna i dziedzica 4. hrabiego Rosebery), i lady Catherine Stanhope, córki 4. hrabiego Stanhope. Po śmierci ojca w 1851 r. Archibald odziedziczył tytuł grzecznościowy lorda Dalmeny i został dziedzicem tytułu hrabiego Rosebery.

Przyszył premier kształcił się w lokalnych szkołach w Hertfordshire i Brighton. W latach 1860-1865 uczęszczał do Eton College. Następnie do 1869 r. studiował w Christ Church na Uniwersytecie Oksfordzkim. Podczas studiów wytyczył sobie trzy cele w życiu: poślubić dziedziczkę, wejść w posiadanie konia, który wygra Derby oraz zostać premierem. Udało mu się zrealizował wszystkie trzy postanowienia[1].

Po śmierci dziadka w 1868 r. Archibald odziedziczył tytuł 5. hrabiego Rosebery i zasiadł w Izbie Lordów. W 1873 r. odwiedził Stany Zjednoczone. W 1878 r. poślubił Hannah Rothschild, najbogatszą pannę w Anglii. Dzięki temu małżeństwu stał się właścicielem stajni Mentmore and Crafton Studs. Pochodzące z tej stajni konie trzykrotnie wygrywały wyścig Epsom Derby.

Lord Rosebery był również związany z piłką nożną. Przez wiele lat był honorowym prezesem Scottish Football Association oraz klubu Heart of Midlothian F.C.. W tym czasie reprezentacja Szkocji w piłce nożnej często grała w jasnożółtych i różowych barwach (Rosebery colours). W 1882 r. ufundował Rosebery Charity Cup, o który grały drużyny ze wschodniej Szkocji do 1945 r.

[edytuj] Kariera polityczna

W 1879 r. Rosebery sfinansował i poprowadził kampanię wyborczą Williama Ewarta Gladstone'a w okręgu Midlothian (tzw. Midlothian Campaign). Wkrótce po tym jak Gladstone został w 1880 r. premierem, Rosebery otrzymał w 1881 r. stanowisko podsekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. W 1885 r. został na krótko członkiem gabinetu jako pierwszy komisarz ds. prac publicznych i Lord Tajnej Pieczęci.

Przez pół roku w 1886 r. był ministrem spraw zagranicznych. Ponownie zajmował to stanowisko w latach 1892-1894. Podczas swojej drugiej kadencji dał się poznać jako zwolennik ekspansji kolonialnej w Afryce. W tym czasie doszło do brytyjsko-francuskiego sporu o Ugandę, która w 1894 r. stała się kolonią Wielkiej Brytanii.

Kiedy w 1894 r. Gladstone odszedł na emeryturę, Rosebery stanął na czele rządu i Partii Liberalnej. Za jego urzędowania narastał konflikt między imperialistycznym skrzydłem Partii Liberalnej reprezentowanym m.in. przez samego premiera, a bardziej umiarkowanym w skład którego wchodził m.in. Kanclerz Skarbu William Vernon Harcourt. Rosebery podał rząd do dymisji w czerwcu 1895 r. Jeszcze przez rok pozostał liderem Partii Liberalnej.

[edytuj] Ostatnie lata

W następnych latach Rosebery oddalał się od Partii Liberalnej. Poparł m.in. II wojnę burską oraz sprzeciwiał się przyznaniu Irlandii autonomii. Krytykował poczynania liberalnych rządów Henry'ego Campbella-Bannermana i Herberta Henry'ego Asquitha. Skrytykował również "budżet ludowy" przedstawiony w 1909 r. przez Davida Lloyda George'a. Po uchwaleniu Parliament Act w 1911 r., który znacznie ograniczał kompetencje Izby Lordów, Rosebery wycofał się z czynnego życia politycznego.

Po wycofaniu się z polityki Rosebery poświęcił się pisarstwu. Napisał biografie m.in. lorda Chathama, Napoleona Bonaparte i lorda Randolpha Churchilla.

Lord Rosebery zmarł w 1929 r. Tytuł parowski odziedziczył jego najstarszy syn, Harry.

[edytuj] Rodzina

Hannah Primrose

20 marca 1878 r. w Londynie poślubił Hannę de Rothschild (27 lipca 1851 - 19 listopada 1890), córkę i dziedziczkę barona Mayera de Rothschild i Juliany Cohen. W ceremonii ślubnej uczestniczyli książę Walii i naczelny dowódca wojsk brytyjskich książę Cambridge. Archibald i Hannah mieli razem dwóch synów i dwie córki:

Po śmierci Hanny, która zmarła w 1890 r. na dur brzuszny, spekulowano, że Rosebery poślubi księżniczkę Helenę, wdowę po księciu Albany, młodszym synu królowej Wiktorii[2].

[edytuj] Gabinet lorda Rosebery'ego, marzec 1894 - czerwiec 1895

Zobacz więcej w osobnym artykule: Rząd lorda Rosebery'ego.

Zmiany

  • maj 1894 r. - James Bryce zastępuje Anthony'ego Mundellę na stanowisku przewodniczącego Zarządu Handlu, lord Tweedmouth zastępuje Bryce'a na stanowisku Kanclerza Księstwa Lancaster, pozostając jednocześnie na stanowisku Lorda Tajnej Pieczęci

Przypisy

  1. ↑ 10 Downing Street
  2. ↑ Lord Rosebery to marry a Princess?

[edytuj] Bibliografia

  • R.R. James, Rosebery: a biography of Archibald Philip, fifth earl of Rosebery, 1963
  • Lord Crewe, Lord Rosebery, 1931
  • Leo McKinstry, Rosebery: Statesman in Turmoil, ISBN 0-7195-5879-4

[edytuj] Linki zewnętrzne


Poprzednik
Archibald Primrose, 4. hrabia Rosebery		 Hrabia Rosebery
1868-1929		 Następca
Harry Primrose, 6. hrabia Rosebery
Poprzednik
nowa kreacja		 Hrabia Midlothian
1911-1929		 Następca
Harry Primrose, 6. hrabia Rosebery
p • d • e
Pierwsi komisarze ds. prac publicznych

Lord Seymour • John Manners • William Molesworth • Benjamin Hall • John Manners • Henry FitzRoy • William Cowper • John Manners • Austen Layard • Acton Ayrton • William Adam • Henry Gordon-Lennox • Gerald James Noel • William Adam • George Shaw-Lefevre • Lord Rosebery • Lord Rathmore • Lord Morley • Lord Elgin • Lord Rathmore • George Shaw-Lefevre • Herbert Gladstone • Aretas Akers-Douglas • Lord Windsor • Lewis Harcourt • Lord Beauchamp • Lord Emmott • Lewis Harcourt • Alfred Mond • Lord Crawford • John Baird • Frederick William Jowett • Lord Peel • Lord Londonderry • George Lansbury • Lord Londonderry • William Ormsby-Gore • Lord Stanhope • Philip Sassoon • Herwald Ramsbotham • Lord De La Warr • Lord Tryon • John Reith

 
p • d • e
Lordowie Tajnej Pieczęci

William Melton • Robert Northburgh • Thomas Charlton • Robert Baldock • Robert Wodehouse • Robert Ayleston • William Airmyn • Henry Cliff • William Herlaston • Robert Wyvell • Richard Airmyn • Adam Lymbergh • Richard Bury • Robert Ayleston • Robert Tawton • William de la Zouch • Richard Bintworth • William Kilsby • John Offord • Thomas Hatfield • John Thoresby • Simon Islip • Michael Northburgh • Thomas Branber • John Winwick • John Buckingham • William of Wykeham • Peter Lacy • Nicholas Carew • John Fordham • William Dighton • William Skirclaw • John Waltham • Edmund Stafford • Guy Mone • Richard Clifford • Thomas Langley • Nicholas Bubwith • John Prophet • John Wakering • Henry Ware • John Kemp • John Stafford • William Alnwick • William Lyndwood • Thomas Beckinghton • Adam Moleyns • Andrew Holes • Thomas Lisieux • Laurence Booth • Robert Stillington • Thomas Rotheram • John Hales • Thomas Rotheram • John Russell • John Gunthorp • Peter Courtenay • Richard Fox • Thomas Ruthall • Lord Marney • Cuthbert Tunstall • Lord Wiltsire • Thomas Cromwell • Lord Southampton • Lord Bedford • Lord Paget • Lord Burghley • Lord Howard of Effingham • Thomas Smith • Francis Walsingham • Lord Burghley • Lord Salisbury • Lord Northampton • Lord Somerset • Lord Worcester • John Coke • Robert Naunton • Lord Manchester • Lord Falkland • Edward Nicholas • Lord • Lord Robartes • Lord Anglesey • Lord Halifax • Lord Clarendon • Lord Arundell of Wardour • Lord Halifax • Lord Pembroke • Lord Lonsdale • Lord Tankerville • Książę Buckingham i Normanby • Książę Newcastle • John Robinson • Lord Dartmouth • Lord Wharton • Lord Sunderland • Książę Kingston-upon-Hull • Książę Kentu • Książę Kingston-upon-Hull • Lord Trevor • Lord Wilmington • Książę Devonshire • Lord Lonsdale • Lord Godolphin • Lord Hervey of Ickworth • Lord Gower • Lord Cholmondeley • Lord Gower • Książę Marlborough • Lord Gower • Lord Temple • Książę Bedford • Książę Marlborough • Książę Newcastle • Lord Chatham • Lord Bristol • Lord Halifax • Lord Suffolk • Książę Grafton • Lord Dartmouth • Książę Grafton • Lord Carlisle • Książę Rutland • Lord Stafford • Lord Spencer • Lord Chatham • Lord Westmorland • Lord Sidmouth • Lord Holland • Lord Westmorland • Książę Portland • Lord Carlisle • Lord Ellenborough • Lord Rosslyn • Lord Durham • Lord Ripon • Lord Carlisle • Lord Mulgrave • Lord Wharncliffe • Lord Duncannon • Lord Clarendon • Książę Buckingham i Chandos • Książę Buccleuch • Lord Haddington • Lord Minto • Lord Salisbury • Książę Argyll • Lord Harrowby • Lord Clanricarde • Lord Hardwicke • Książę Argyll • Lord Malmesbury • Lord Kimberley • Lord Halifax • Lord Malmesbury • Lord Beaconsfield • Książę Northumberland • Książę Argyll • Lord Carlingford • Lord Rosebery • Lord Harrowby • William Ewart Gladstone • Lord Cadogan • William Ewart Gladstone • Lord Tweedmouth • Lord Cross • Lord Salisbury • Arthur Balfour • Lord Salisbury • Lord Ripon • Lord Crewe • Lord Carrington • Lord Crewe • Lord Curzon • Lord Crawford • Andrew Bonar Law • Austen Chamberlain • Lord Cecil of Chelwood • John Robert Clynes • Lord Salisbury • James Henry Thomas • Vernon Hartshorn • Thomas Johnston • Lord Peel • Lord Snowden • Stanley Baldwin • Anthony Eden • Lord Londonderry • Lord Halifax • Lord De La Warr • John Anderson • Samuel Hoare • Kingsley Wood • Clement Attlee • Stafford Cripps • Lord Cranborne • Lord Beauverbrook • Arthur Greenwood • Lord Inman • Lord Addison • Ernest Bevin • Richard Stokes • Lord Salisbury • Harry Crookshank • Rab Butler • Lord Hailsham • Edward Heath • Selwyn Lloyd • Lord Longford • Frank Soskice • Lord Longford • Lord Shackleton • Fred Peart • Lord Shackleton • Lord Jellicoe • Lord Windlesham • Lord Shepherd • Lord Peart • Ian Gilmour • Humphrey Atkins • Lady Young • John Biffen • John Wakeham • Lord Belstead • Lord Waddington • Lord Wakeham • Lord Cranborne • Lord Richard • Lady Jay of Paddington • Lord Williams of Mostyn • Peter Hain • Geoff Hoon • Jack Straw • Harriet Harman

 
p • d • e
Ministrowie spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii

Charles James Fox • Lord Grantham • Charles James Fox • Lord Temple • Książę Leeds • Lord Grenville • Lord Hawkesbury • Lord Harrowby • Lord Mulgrave • Charles James Fox • Lord Howick • George Canning • Lord Bathurst • Lord Wellesley • Lord Castlereagh • George Canning • Lord Dudley • Lord Aberdeen • Lord Palmerston • Książę Wellington • Lord Palmeston • Lord Aberdeen • Lord Palmerston • Lord Granville • Lord Malmesbury • John Russell • Lord Clarendon • Lord Malmesbury • Lord Russell • Lord Clarendon • Lord Stanley • Lord Clarendon • Lord Granville • Lord Derby • Lord Salisbury • Lord Granville • Lord Salisbury • Lord Rosebery • Lord Iddesleigh • Lord Salisbury • Lord Rosebery • Lord Kimberley • Lord Salisbury • Lord Lansdowne • Edward Grey • Arthur Balfour • Lord Curzon • Ramsay MacDonald • Austen Chamberlain • Arthur Henderson • Lord Reading • John Simon • Samuel Hoare • Anthony Eden • Lord Halifax • Anthony Eden • Ernest Bevin • Herbert Morrison • Anthony Eden • Harold Macmillan • Selwyn Lloyd • Lord Home • Rab Butler • Patrick Gordon Walker • Michael Stewart • George Brown • Michael Stewart • Alec Douglas-Home • James Callaghan • Anthony Crosland • David Owen • Lord Carrington • Francis Pym • Geoffrey Howe • John Major • Douglas Hurd • Malcolm Rifkind • Robin Cook • Jack Straw • Margaret Beckett • David Miliband

 
Flaga Wielkiej Brytanii
p • d • e
Premierzy Wielkiej Brytanii

Robert Walpole • Lord Wilmington • Henry Pelham • Książę Newcastle • Książę Devonshire • Książę Newcastle • Lord Bute • George Grenville • Lord Rockingham • Lord Chatham • Książę Grafton • Lord North • Lord Rockingham • Lord Shelburne • Książę Portland • William Pitt Młodszy • Lord Sidmouth • William Pitt Młodszy • Lord Grenville • Książę Portland • Spencer Perceval • Lord Liverpool • George Canning • Lord Goderich • Książę Wellington • Lord Grey • Lord Melbourne • Książę Wellington • Robert Peel • Lord Melbourne • Robert Peel • John Russell • Lord Derby • Lord Aberdeen • Lord Palmerston • Lord Derby • Lord Palmerston • Lord Russell • Lord Derby • Benjamin Disraeli • William Ewart Gladstone • Lord Beaconsfield • William Ewart Gladstone • Lord Salisbury • William Ewart Gladstone • Lord Salisbury • William Ewart Gladstone • Lord Rosebery • Lord Salisbury • Arthur Balfour • Henry Campbell-Bannerman • Herbert Henry Asquith • David Lloyd George • Andrew Bonar Law • Stanley Baldwin • Ramsay MacDonald • Stanley Baldwin • Ramsay MacDonald • Stanley Baldwin • Neville Chamberlain • Winston Churchill • Clement Attlee • Winston Churchill • Anthony Eden • Harold Macmillan • Alec Douglas-Home • Harold Wilson • Edward Heath • Harold Wilson • James Callaghan • Margaret Thatcher • John Major • Tony Blair • Gordon Brown

 
p • d • e
Przewodniczący Izby Lordów

Lord Townshend • Lord Carteret • Książę Newcastle • Książę Devonshire • Książę Newcastle • Lord Bute • Lord Rockingham • Książę Grafton • Lord Rockingham • Lord Shelburne • Książę Portland • Lord Sydney • Książę Leeds • Lord Grenville • Lord Pelham • Lord Hawkesbury • Lord Grenville • Lord Liverpool • Lord Goderich • Książę Wellington • Lord Grey • Lord Melbourne • Książę Wellington • Lord Melbourne • Książę Wellington • Lord Lansdowne • Lord Derby • Lord Aberdeen • Lord Granville • Lord Derby • Lord Granville • Lord Russell • Lord Derby • Lord Malmesbury • Lord Granville • Książę Richmond • Lord Beaconsfield • Lord Granville • Lord Salisbury • Lord Granville • Lord Salisbury • Lord Kimberley • Lord Rosebery • Lord Salisbury • Książę Devonshire • Lord Lansdowne • Lord Ripon • Lord Crewe • Lord Curzon • Lord Haldane • Lord Curzon • Lord Salisbury • Lord Parmoor • Lord Reading • Lord Hailsham • Lord Londonderry • Lord Halifax • Lord Stanhope • Lord Caldecote • Lord Halifax • Lord Lloyd • Lord Moyne • Lord Cranborne • Lord Addison • Lord Salisbury • Lord Home • Lord Hailsham • Lord Carrington • Lord Longford • Lord Shackleton • Lord Jellicoe • Lord Windlesham • Lord Shepherd • Lord Peart • Lord Soames • Lady Young • Lord Whitelaw • Lord Belstead • Lord Waddington • Lord Wakeham • Lord Cranborne • Lord Richard • Lady Jay of Paddington • Lord Williams of Mostyn • Lady Amos • Lady Ashton • Lady Royall

 
p • d • e
Lordowie Przewodniczący Rady

Książę Suffolk • Lord St John • Książę Northumberland • Lord Manchester • Lord Marlborough • Lord Conway • Lord Shaftesbury • Lord Radnor • Lord Rochester • Lord Halifax • Lord Sunderland • Książę Leeds • Lord Pembroke • Książę Somerset • Lord Pembroke • Lord Somers • Lord Rochester • Książę Buckingham i Normanby • Lord Nottingham • Książę Devonshire •